Welke rol speelt psychologische afstand in vertrouwen in de wetenschap?

Onderzoekers Bastiaan Rutjens van de Universiteit van Amsterdam en Kirsten Vegt van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu deelden bij NEWS de inzichten uit hun onderzoek naar wantrouwen in wetenschap en de rol die psychologische afstand daarin speelt.

We weten al dat vertrouwen in wetenschap samenhangt met politieke oriëntatie, religiositeit en wetenschappelijke geletterdheid. Maar Bastiaan en Kirsten zoomen nu in op iets anders: psychologische afstand tot wetenschap. Oftewel: hoe dichtbij 'voelt' wetenschap voor mensen?

Ze onderscheiden vier dimensies van psychologische afstand:

• Geografisch: is wetenschap zichtbaar in mijn omgeving?
• Sociaal: zijn wetenschappers toegankelijk en herkenbaar?
• Temporeel: is wetenschap relevant voor het hier en nu?
• Hypothetisch: heeft het concreet impact op mijn leven.

Uit Bastiaans onderzoek 'Psychological distance to science' blijkt een duidelijke samenhang: hoe groter de psychologische afstand, hoe lager het vertrouwen in wetenschap. Kirsten onderzoekt of het betrekken van burgers bij het doen van wetenschappelijk onderzoek (burgerwetenschap of citizen science) die afstand kan overbruggen.

In burgerwetenschap draait het om gezamenlijke kenniscreatie door burgers, onderzoekers en andere maatschappelijke partners. In het RIVM-project Boeren en Buren maten boeren en buurtbewoners zelf de luchtkwaliteit in hun gemeente en werden zo onderdeel van het wetenschappelijke proces. Resultaat? De psychologische afstand nam af en deelnemers hadden vertrouwen in het meetproces en de uitkomsten. Maar tegelijkertijd vergrootte het niet direct het vertrouwen in elkaar of de gemeente.

Hoe psychologische afstand tot wetenschap precies samenhangt met vertrouwen in wetenschap moet dus verder onderzocht worden. Maar het is een veelbelovende onderzoekslijn.

Vertrouwen in wetenschap is hoog, maar ook weer niet
Het project Samen Meten