Kan hype het vertrouwen in de wetenschap schaden?

'Hype, overdreven taalgebruik dat verhalen creëert over het potentieel van wetenschap of technologie, klinkt misschien als een slechte zaak: misleiding, de aandacht vestigen voor winstbejag en risico’s onder de mat vegen. Het hypen van een wetenschappelijk onderwerp kan ervoor zorgen dat andere onderwerpen worden overschaduwd. Of dat er geen brede discussie over voor- en nadelen van onderwerpen meer mogelijk is. Én hype kan op de lange termijn ertoe leiden dat beloftes en verwachtingen niet worden waargemaakt. Dit kan teleurstellend zijn, en daarmee schadelijk voor het vertrouwen in de wetenschap. Dit hele proces hebben we bijvoorbeeld gezien in de ontwikkeling van AI, en de maatschappelijke verwachtingen. Hoewel AI momenteel weer erg veel aandacht krijgt, heeft de ontwikkeling en het wetenschappelijk onderzoek meerdere dieptepunten meegemaakt'.

'Aan de andere kant kan hype juist zorgen voor vroege, iets geforceerde aandacht en daarmee mogelijk een dialoog rond onderwerpen die (nog) niet zo leven in de samenleving. Daardoor is bijvoorbeeld onderzoek naar zwarte gaten en het Higgs deeltje bij grotere publieken bekend. Dit kan ook investeringen in grote onderzoeksprojecten beïnvloeden.
Ook in de ontwikkeling van quantumtechnologie, mijn eigen vakgebied, hebben we te maken met hype. Dit zien we in de communicatie van verwachtingen en toepassingen die nu nog niet bestaan. Deze hype zorgt niet alleen voor politieke en financiële aandacht voor quantumonderzoek, maar ook voor de organisatie en opbouw van ethische, juridische en maatschappelijke kennis over de mogelijke toekomstige impact'.

'Onderzoek naar hype in de wetenschap komt uit verschillende hoeken, bijvoorbeeld in wetenschapscommunicatie, ethiek, filosofie, wetenschapsstudies en geschiedenis. In deze vakgebieden bestuderen we de definities en implicaties van hype. Hype wordt vaak gedefinieerd als overdrijving, maar ook als een visie van waaruit de toekomst alvast kan worden begrepen. In de bètawetenschappen, en dan vooral de toegepaste richting met relatief duidelijke toekomstige impact op de samenleving, is hype een vrij gebruikelijk mechanisme. Hoewel het vertrouwen in deze onderwerpen dan wel wat kan dippen als er niet aan de verwachtingen wordt voldaan, lijkt het geen grote schade aan te richten'. 

'We weten ook nog veel niét over hype. Waar ontstaat hype, en wie brengt het over? Kunnen we onderscheid maken tussen ‘goede’ en ‘slechte’ hype? Is er een duidelijke ethische grens als het gaat over het hypen van bepaalde vakgebieden en wie is er dan verantwoordelijk? En is het soms juist goed om wetenschappelijk onderzoek te hypen voor verbinding met de samenleving?'