Ik wil in dialoog gaan, maar hoe leg ik contact met deelnemers?

Deze tekst is gebaseerd op geleerde lessen uit verschillende sessies van het NEWS-symposium ‘Over dialoog gesproken’ dat plaatsvond op 9 december 2025 in Utrecht

'Van wetenschapper tot studieobject naar mens tot mens'

Voordat je contact kan gaan leggen met mensen om te vragen of ze mee willen doen aan dialoog, is het cruciaal om je te beseffen dat dialoog niet een gesprek is tussen een ‘wetenschapper’ en een ‘studieobject’, maar een ontmoeting tussen gelijkwaardige mensen. Van “ik-het” naar “ik-jij” zoals Frank Kupper (Vrije Universiteit Amsterdam / Mens in de Maak) het beschrijft. ‘Gelijkwaardigheid is een streven, geen gegeven,’ stelt Sabine Wildevuur (Universiteit Twente). ‘Het is vaak lastig voor onderzoekers, want het betekent dat je je vertrouwde rol als “neutrale wetenschapper” moet loslaten.’

Contact leggen via sleutelfiguren

Als je van plan bent om dergelijke gelijkwaardige relaties aan te gaan, dan kan je conatct gaan leggen. En hoe doe je dat? ‘Ga op bezoek,’ adviseert Marcia van Woensel (PraatProducties). Zij werkt vaak samen met ‘sleutelfiguren’: personen die een belangrijke rol spelen binnen een groep, organisatie of gemeenschap. Denk bijvoorbeeld aan sociaal makelaars bij buurtcentra, bibliotheken of maatschappelijke organisaties. ‘Ga op zoek naar mensen die de beoogde deelnemers kennen en begrijpen. Samen kom je erachter wat een betere aanpak is en vooral: wat je elkaar kunt bieden. Hoe zorg je ervoor dat de groep waarmee je wil samenwerken er zelf ook echt wat aan heeft?’

Vertel iets over jezelf

Als je in contact bent met jouw beoogde doelgroep, begin dan niet met details over je onderzoek. Begin bij iets heel basaals. Vertel iets over jezelf, waarom doe je wat je doet? ‘De afstand tussen onderzoeker en burger kan heel groot zijn,’ zegt Gera Nagelhout (Avans Hogeschool / Universiteit Maastricht). Zij pleit voor “betrokken wetenschap”, waarbij je als onderzoeker eerst je eigen waarden onderzoekt, voordat je de dialoog aangaat. Gera: ‘Wat is jouw persoonlijke drijfveer, wat wil je bereiken behalve meer kennis en publicaties? Die waarden neem je mee in de ontmoeting met de ander.’ Door dit soort dingen over jezelf te delen kan je de afstand tussen onderzoek en burger kleiner maken en op een betekenisvolle manier contact leggen.

Verhalen verbinden

Een andere manier om contact te leggen is door verhalen te delen. ‘Met verhalen kun je afstand overbruggen, verhalen breken het ijs en brengen mensen bij elkaar,’ zegt Archell Thompson (DNA Storytellers). En een goed verhaal heeft “DEO” nodig, volgens Archell, ofwel Dopamine, Endorfine en Oxytocine – dat staat voor spanning, humor en empathie. ‘Spanning zorgt ervoor dat mensen blijven luisteren. En als het te spannend wordt, zorgt humor voor verlichting. Empathie maakt het persoonlijk, je gaat meevoelen.’ Archell adviseert deze ingrediënten te mixen in een goed verhaal. ‘Vertel vanuit jezelf, vertel wat iets met jou heeft gedaan. Dan maak je contact.’

Voor De DNA dialogen organiseerde Joosje Kist (Erasmus MC) met DNA Storytellers een dialoogavond over de mogelijkheid om embryo-DNA aan te passen. Eerst wilde ze als onderzoeker niet deelnemen en op afstand observeren. Archell Thompson moedigde haar aan om haar eigen, persoonlijke verhaal te delen. Joosje: ‘Aan het einde van de avond kwamen mensen naar me toe. Hun beeld van onderzoekers was koud en kil, ze hadden helemaal geen behoefte met ons in gesprek te gaan. Maar na mijn verhaal wilden ze met me praten.’

Neem de tijd

‘Moeilijke doelgroepen bestaan niet,’ deelt Gera. ‘Maar je moet er wel je best voor doen, en er tijd in steken. Dan levert het je ook veel op.’ Het kost tijd om contact te leggen en vertrouwen te winnen zodat je een gelijkwaardig gesprek kunt voeren. Mattie Boonen (burgerwetenschapper) is lid van de adviesgroep die samenwerkt met Gera: ‘In de adviesgroep is iedereen gelijk, niemand staat hoger in de rangorde. We kunnen praten over wat ons dwars zit en dat wordt ook echt meegenomen’.

Wil je meer lezen over dialoog? Lees dan de overige geleerde lessen van het NEWS-symposium ‘Over dialoog gesproken’.

Juri Hiensch