Dit artikel hoort bij de Zelfscan wetenschapscommunicatie, waarmee je kunt toetsen hoe doordacht en effectief jouw project is. De zelfscan geeft je direct inzicht in doelen, doelgroep, strategie en maatschappelijke waarde. Zo zie je waar je project al sterk staat en waar nog winst te behalen valt. De mate van dialoog is een van de normatieve criteria die kijken of je project bijdraagt aan bredere maatschappelijke doelen. Doe de zelfscan.
Dialoog is een gespreksvorm waaraan iedereen een gelijkwaardige positie heeft, en waarin het delen van inzichten en perspectieven centraal staat. Dialoog heeft niet als doel om elkaar te willen overtuigen. Het is geen instrument om problemen op te lossen, maar een manier om elkaar beter te begrijpen.
Een dialoog verschilt wezenlijk van kennisoverdracht in de vorm van een gesprek of debat. Bij een echte dialoog is het doel om van elkaar te leren. Dus ook de wetenschapper kan leren van leden van de doelgroep. Een dialoog kan in allerlei vormen plaatsvinden: in live gesprekken, via sociale media, of op andere manieren.
Een van de grootste drempels voor een geslaagde dialoog is de opstelling van de betrokken wetenschappers. De wetenschapper is namelijk één van de gelijkwaardige deelnemers. Natuurlijk zal hij of zij over bepaalde onderwerpen veel meer weten, maar zijn of haar waarden zijn gelijkwaardig aan die van de niet-wetenschappelijke deelnemers.
Een goed begin is een opstelling van de wetenschapper als persoon, met een eigen leven, persoonlijke meningen en menselijke fouten. Dat is een van de kernadviezen die communicatoren geven.
Wil je meer leren over dialoog? Lees dan onze artikelen met geleerde lessen van het NEWS-symposium ‘Over dialoog gesproken’ dat we samen met PraatProducties op 9 december 2025 in Utrecht organiseerden.
| Goed | Voldoende | Onvoldoende | |
|---|---|---|---|
| Mate van dialoog | Onderzoekers hebben in (delen van) het project een gelijkwaardig rol aan doelgroep. Er is aandacht voor vormen waarin de stem van de doelgroep gehoord kan worden. Er blijkt belangstelling voor in de input, ervaring en waarden van de doelgroep. | Er is interesse in input van de doelgroep, maar het project biedt te weinig gelegenheid om in gesprek te gaan en deze input en ervaring te verzamelen. Wellicht kan tijdig evalueren nog helpen bijsturen. | Onderzoekers zijn de informatiebron, de doelgroep is de ontvanger. De vorm lijkt oppervlakkig op een dialoog, maar is uiteindelijk gericht op kennis- en waardenoverdracht in één richting. |
Deze tekst is gebaseerd op het rapport 'Verkade, A. (2017 en 2020). Beoordelingsinstrument wetenschapscommunicatie - Publieke betrokkenheid bij wetenschap. Den Haag: Rathenau Instituut'.
de NEWS redactie
Heb jij een leuke casus uit de praktijk, een opiniestuk, of wil je een vraag over wetenschapscommunicatie beantwoorden? Stuur het in voor de NEWS Kennisbank!
Het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap en Samenleving (NEWS) verbindt wetenschap en samenleving door een nieuwe, open en betrokken wetenschap. We adviseren, delen kennis, en bouwen duurzame verbindingen tussen onderzoekers, communicatiemedewerkers, beleidsmakers en journalisten binnen de wetenschapscommunicatie.
"*" geeft vereiste velden aan
