Dit artikel hoort bij de Zelfscan wetenschapscommunicatie, waarmee je kunt toetsen hoe doordacht en effectief jouw project is. De zelfscan geeft je direct inzicht in doelen, doelgroep, strategie en maatschappelijke waarde. Zo zie je waar je project al sterk staat en waar nog winst te behalen valt. Goed evalueren en tijdig bijsturen laat zien dat je project goed in elkaar zit. Doe de zelfscan.
Het hogere doel op maatschappelijk niveau van wetenschapscommunicatie is impact: verschil maken in de samenleving. Dit kan je alleen niet in je eentje bereiken.
Wil je je impact evalueren? Kijk dan ook eens naar onze Impactcheck.
Het meten van jouw bijdragen aan maatschappelijke verandering, je impact, is niet gemakkelijk. Toch is het essentieel om projecten te evalueren, zodat er binnen en buiten het project voortgebouwd kan worden op de ervaringen. Maar hoe doe je dat als impact meten zo lastig is? Bij het maken van een evaluatieplan begin je bij je impact doel (het langetermijneffect dat je wilt hebben op de samenleving), en redeneer je van daaruit terug naar wat je nu eigenlijk moet gaan dóen en maken als output, en wat effect dat heeft bij een specifieke groep als outcome. Deze zijn namelijk wel te meten.
Betekent dat dat je zelf helemaal geen impact maakt met jouw project? Zeker niet! Maar het ligt aan de definitie die we hier gebruiken. Die maatschappelijke doelen zijn vaak enorm, en je kan je voorstellen dat jij met één activiteit die verandering niet teweeg kan brengen. Maar met jouw project (en vervolgens outcome) draag je wel een steentje bij aan dat grotere doel. En als dat maar vaak gebeurt, dragen al die verschillende ‘kleinere’ outcomes uiteindelijk bij aan impact.
Outcome + outcome + outcome + outcome + … = impact! Elk van die losse outcomes is cruciaal en belangrijk.
Goede projecten kenmerken zich doordat ze:
Veel project evalueren alleen achteraf als een project (bijna) klaar is (summatieve evaluatie). Dat is jammer. Je kunt dan namelijk niets meer aanpassen. Het is dus ook belangrijk om tijdens het project te evalueren (formatieve evaluatie). Dit helpt je om bij te sturen in de gewenste richting. Als je bijvoorbeeld lesmateriaal produceert, kan het testen van een versie in enkele schoolklassen bijdragen aan een sterke formatieve evaluatiestap. Wanneer dit niet mogelijk is, kan het nuttig zijn het lesmateriaal voor te leggen aan een groep docenten.
| Goed | Voldoende | Onvoldoende | |
|---|---|---|---|
| Evaluatie en reflectie | Het project gebruikt passende indicatoren en gedegen methoden om impact te evalueren. Het project gaat op de juiste momenten evalueren en kan n.a.v. de uitkomsten bijsturen. Het project houdt bij of de doelen worden behaald. | Het project evalueert op de juiste manier, maar op de verkeerde momenten, bijvoorbeeld pas aan het eind. De opzet biedt weinig handvatten om project aan te passen aan tussentijdse evaluaties. | Het project evalueert niet, of alleen achteraf. Er is een manier van evalueren gekozen die gegarandeerd succes rapporteert. Er is een manier van evalueren gekozen die niet aansluit bij het doel en/of de doelgroep, of het doel wordt niet geëvalueerd. |
Deze tekst is gebaseerd op het rapport 'Verkade, A. (2017 en 2020). Beoordelingsinstrument wetenschapscommunicatie - Publieke betrokkenheid bij wetenschap. Den Haag: Rathenau Instituut' en op de teksten uit 'De ultieme praktische (start)gids voor onderzoeks- en wetenschapscommunicatie'.
de NEWS redactie
Heb jij een leuke casus uit de praktijk, een opiniestuk, of wil je een vraag over wetenschapscommunicatie beantwoorden? Stuur het in voor de NEWS Kennisbank!
Het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap en Samenleving (NEWS) verbindt wetenschap en samenleving door een nieuwe, open en betrokken wetenschap. We adviseren, delen kennis, en bouwen duurzame verbindingen tussen onderzoekers, communicatiemedewerkers, beleidsmakers en journalisten binnen de wetenschapscommunicatie.
"*" geeft vereiste velden aan
