NEWS ziet wetenschapscommunicatie als elke vorm waarin er over wetenschap gecommuniceerd wordt met ‘niet-wetenschappers’. Het is daarbij belangrijk om te realiseren dat verschillende doelen en doelgroepen om een andere methode vragen. Er is geen ‘beste’ methode, maar wel een meest passende methode en de breedte van die mogelijkheden zie je hieronder.
Hier zie je drie verschillende modellen van wetenschapscommunicatie met voorbeelden eromheen. In de praktijk lopen deze verschillende vormen van communicatie natuurlijk in meer of mindere mate door elkaar en is dit overzicht niet uitputtend. De organisatie is bewust niet-hiërarchisch, om aan te geven dat er verschillende wegen naar Rome zijn, die elk hun eigen filosofie hebben.
Bovenaan in het midden zie je een ‘standaard’ voorbeeld van wetenschapscommunicatie; een lezing door een wetenschapper, waarin hij onderzoeksresultaten uitlegt aan een groep. Dit volgt het model van zenden, gedacht vanuit het deficit model. Dit model gaat ervan uit dat het publiek een gebrek (deficit) aan kennis heeft over wetenschap en dat dit tekort opgelost kan worden door simpelweg meer informatie te geven en uit te leggen. Vormen waarin al minder vanuit het deficit gedacht wordt zijn bijvoorbeeld podcasts (rechtsboven) of andere vormen van outreach waar een onderzoeker ook ‘geïnterviewd’ wordt en zijn of haar menselijke kant kan laten zien (zoals waarden, achtergrond, fascinatie of vragen).
Lees in dit artikel meer over het deficitmodel en waarom het bekritiseerd wordt.
Bij dialoog (linksonder) gaat het erom dat de maatschappij aan de andere kant van de tafel (letterlijk) wordt gevraagd over wat zij ergens van denkt. Dit zijn vormen waarin er meer vanuit gelijkwaardigheid wordt gewerkt en ‘tweerichtingsverkeer’ zien ontstaan. Je kunt dat op verschillende vormen inbedden, bijvoorbeeld bij de agendasetting (‘wat gaan we doen?’) of bij de evaluatie (‘hoe kijken jullie hiernaar?') Je kunt mensen ook mee laten beslissen over de aanpak en insteek van een onderzoek.
Lees in het artikel dialoog voeren: wat, waarom en hoe? meer over dit onderwerp.
Tot slot kunnen mensen ook meedoen met het onderzoek, of het onderzoek deels meemaken (participatie). Onderin het midden is het voorbeeld van het project ‘Heel Heerlen Graaft’ te zien, om te illustreren hoeveel verschillende soorten mensen bij onderzoek betrokken kunnen zijn: de onderzoeker, de amateurarcheoloog, de huiseigenaar van de vierkante meter waarin wordt gegraven en buurtkinderen.
De illustratie laat zien dat al deze vormen van wetenschapscommunicatie naast elkaar kunnen bestaan en elkaar ook kunnen versterken. Vertellen in een podcast over je mooiste archeologische vondst én je burgerwetenschapsproject zijn ook vormen van wetenschapscommunicatie, waarmee je een breder palet aan doelen bereikt als je ze met elkaar combineert.
de NEWS redactie
Heb jij een leuke casus uit de praktijk, een opiniestuk, of wil je een vraag over wetenschapscommunicatie beantwoorden? Stuur het in voor de NEWS Kennisbank!
Het Nationaal Expertisecentrum Wetenschap en Samenleving (NEWS) verbindt wetenschap en samenleving door een nieuwe, open en betrokken wetenschap. We adviseren, delen kennis, en bouwen duurzame verbindingen tussen onderzoekers, communicatiemedewerkers, beleidsmakers en journalisten binnen de wetenschapscommunicatie.
"*" geeft vereiste velden aan
