Mensen laten reflecteren op de gevolgen van klimaatverandering, en op hun rol daarin.
Volwassenen die van klimaatverandering weten, maar er geen sterke mening over hebben.
Een paar honderd mensen
Kun je je publiek je wetenschap laten ervaren, in plaats van het ze te vertellen? Precies dat is wat de Rechtbank van de Toekomst doet. In dit interactieve theater speelt het publiek de hoofdrol. Zij bepaalt de uitkomst. De vraag die voorligt: hebben wij, in het nu, schuld aan de gevolgen van klimaatverandering?
In de Rechtbank van de Toekomst spelen acteurs, samen met het publiek, een rechtszaak in het jaar 2118 uit. De natuur heeft er namelijk genoeg van: ze houdt ons in het nu aansprakelijk voor alle gevolgen van klimaatverandering.
De deelnemers zijn onder andere de jury, de aangeklaagde burgers uit het nu en de natuur uit de toekomst. De acteurs zijn de rechter, advocaat en aanklager. Onder begeleiding van de acteurs vullen de deelnemers de rechtszaak zelf met inhoud en argumentatie. De uitkomst van de rechtszaak is daardoor elke keer anders.
Het doel van dit ervaringstheater is dan ook niet om een specifieke uitkomst af te dwingen. Het doel is om de deelnemers aan het denken te zetten. Wat zouden we nu moeten doen, om de gevolgen van klimaatverandering in de toekomst zo klein mogelijk te maken?
‘We stelden een experiment als deze rechtbank voor aan het Betweter Festival, een jaarlijks wetenschapsfestival in Utrecht,’ vertelt Marij Swinkels, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht. ‘Toen werden we door de programmamakers gekoppeld aan het Klimaattheater en Studio Tegenwind, met wie we het toen hebben doorontwikkeld.’
Woedy Jageneau is één van de acteurs in dit project, en is verbonden aan het Klimaattheater. ‘We proberen in een theatrale vorm het gesprek over klimaat te faciliteren. Dat gesprek is belangrijk, want zo kun je makkelijker een handelingsperspectief geven.’ Om te kijken of dat lukt, doet Marij samen met PhD-student Linde Bekkers onderzoek naar de effecten van dit project op het publiek.
Marij en Linde zijn erg enthousiast over de samenwerking met theatermakers. ‘Wetenschappers en theatermakers stellen allemaal kritische vragen en ze zijn allemaal nieuwsgierig,’ aldus Linde. ‘Gedurende het proces zijn we elkaar ook steeds minder gaan zien als de wetenschapper, de acteur, de ontwerper. Sterker nog: voor het vervolg van dit project ga ik zelfs helpen het script te schrijven!’
‘We worden gezien als een vernieuwend project,’ zegt Marij, ‘maar ik vind onze samenwerking heel logisch! Zeker bij dit soort onderzoek. Het is juist belangrijk om het rationele wat we doen in de wetenschap te koppelen aan ervaringen. Gezamenlijk ervaren wat onze wetenschap nou betekent, dat helpt je publiek om je boodschap beter te begrijpen.’
‘Omdat klimaatwetenschap behoorlijk abstract kan zijn, kan dat actie in de weg staan,’ vertelt Linde. ‘Met wetenschapscommunicatie waarin de ontvanger onderdeel is van je communicatie kun je dat doorbreken. Dat was mijn grootste inzicht: dat het mogelijk is om abstract onderzoek écht invoelbaar te maken.’
‘In ons onderzoek zagen we dat het negatieve frame van een rechtbank en een ramp die al voltrokken was ervoor zorgde dat het publiek ook minder hoopvol werd over de toekomst. Hun argumenten in de rechtszaken waren vooral negatief,’ aldus Linde. ‘In het vervolgproject gaan we daarom kijken of dit verandert als we ook hoopvolle toekomstbeelden schetsen. Krijgt het publiek dan ook meer handelingsperspectief?’
