De maatschappelijke relevantie van onderzoek toetsen én de betrokken groep laten zien hoe het onderzoek tot stand komt, wat de methodiek is, welke keuzes daarbij horen en waar onzekerheden zitten.
Mensen die zelf onderwerp zijn van het onderzoek of in hun werk of dagelijks leven met het onderwerp te maken hebben.
Een eenmalige sessie binnen het Plattelandsparlement, met in de zaal een mix van jongeren, dorpsbewoners, vrijwilligers en beleidsmakers uit verschillende plattelandsgebieden.
Een vorm van promoveren waarbij onderzoeksresultaten worden teruggebracht naar mensen die er in het dagelijks leven iets van merken. De maatschappelijke verdediging maakt zichtbaar hoe onderzoek buiten de universiteit landt en hoe de praktijk de maatschappelijke relevantie van de uitkomsten beoordeelt.
De maatschappelijke verdediging van Maarten Koreman vond plaats tijdens het Plattelandsparlement in het provinciehuis van Drenthe. Zijn onderzoek ging over de leefwereld en toekomst van jongvolwassenen op het platteland. Daarom koos hij voor een setting waar dorpen, dorpshuizen en lokale organisaties samenkomen. Drie jongeren die zelf niet betrokken waren bij het onderzoek, maar die wel vallen onder de doelgroep voor het onderzoek uit de Jongerenraad van Drenthe vormden de commissie. Zij reageerden op de uitkomsten vanuit hun eigen ervaringen, vroegen door op de invloed van corona en keken of de conclusies klopten met hun dagelijkse werkelijkheid. Deze aanpak gaf de verdediging een open en directe vorm die anders is dan een traditionele promotie aan de universiteit.
De rol van ‘herkenning’ als kern van maatschappelijke relevantie
“Ik had in mijn onderzoek veel contact gehad met jongeren en bewoners van het platteland. Toen ik aan mijn promotietraject begon, merkte ik ook hoe sterk de nadruk lag op het academische. Terwijl ik juist met die jongeren had gewerkt. Daarom nam ik in mijn proefschrift een stelling op:
‘Promoties met maatschappelijke impact moeten ook verdedigd worden voor een commissie die de maatschappelijke groep vertegenwoordigt waarmee het onderzoek zich bezig houdt.’
Die stelling leverde tijdens mijn academische verdediging een hele leuke discussie op. Een van de hoogleraren zei: laten we het gewoon doen.
De eerste concrete stap was toen eigenlijk heel simpel: we prikten een plek en een moment. Het Plattelandsparlement stond al gepland, en dat bleek precies de omgeving waar jongeren en dorpen samenkomen. Vanaf dat punt ben ik jongeren gaan benaderen via de Jongerenraad van Drenthe. Het waren er drie. Ik heb ze toen allemaal persoonlijk een keer gebeld en uitgelegd, dit is wat ik wil doen en dit is waarom. Alle drie hebben ze uiteindelijk meegedaan.
Voor mij was dit een manier om de resultaten terug te brengen naar de jongeren zelf en te testen of mijn conclusies aansluiten bij hun belevingswereld? Het voelde als iets dat ik wilde terug doen voor en ook aan de doelgroep waar ik het onderzoek mee en voor heb gedaan.”
Maarten Koreman
Maarten ontdekte dat het niet vanzelfsprekend is dat een universiteit aansluit bij een maatschappelijke verdediging. Hoewel hij veel contact had, kwam er op de dag zelf niemand van Delft. Dat liet zien dat instellingen dit soort initiatieven nog moeten leren kennen en dat dit organisatorisch meer tijd vraagt dan gedacht.
(“Ik heb ze heel veel aan de lijn gehad, maar ze kwamen niet.”)
Een diverse commissie samenstellen
Het samenstellen van de jongerencommissie bleek kwetsbaar. Een deelnemer haakte af, waardoor de groep minder gemengd was dan Maarten hoopte. Hij had graag iemand met een praktischer opleidingsachtergrond erbij gehad. Dit liet zien hoe belangrijk bereik en timing zijn wanneer je met een kleine groep werkt.
“Daar haakte nog iemand af… ik had liever gewild dat die groep nog wat diverser was.”
De voorbereiding kostte meer tijd dan verwacht: bellen, afstemmen, bij elkaar komen en materiaal aanpassen. In totaal schatte Maarten zo’n twintig tot vijfentwintig uur. Tegelijkertijd vond hij het een fijne afwisseling in een fase die normaal vooral uit schrijven bestaat. Erg leuk om hiermee bezig te zijn, naast een jaar dat vooral schrijven is.
De jongeren genoten zichtbaar van hun rol. Het ceremonieel binnenlopen als commissie gaf ze zelfvertrouwen, en ze voelden zich serieus genomen als experts. Achteraf zeiden ze dat deze vorm het onderzoek dichter bij hun eigen wereld brengt en dat ze het graag vaker zouden zien, ook bij scripties en andere verdedigingen.
